Psikolog Zekeriya

  Cebine Koymak İstemeyeceğin Bir Şeyi Doğaya Atma Bir kâğıt parçasını cebine koymak istemiyorsan… Bir plastik şişeyi çantanda taşımaktan rahatsız oluyorsan… Bir sigara izmaritini avucunda tutmak istemiyorsan… Neden onları toprağa bırakabiliyorsun? Bu soru, çevreyi korumaktan önce insanın kendi vicdanına yöneltilmiş bir sorudur. Çünkü doğa, bizim dışımızdaki bir yer değildir. Bizim yaşamımızın devamıdır. Toprak, sadece üzerinde yürüdüğümüz bir zemin değildir; soluduğumuz havanın, içtiğimiz suyun ve yediğimiz ekmeğin sessiz başlangıcıdır. Bir ağaca zarar verdiğimizde sadece bir ağacı eksiltmeyiz. Kendi nefesimizin geleceğini de eksiltiriz. Bir dereye çöp attığımızda yalnızca suyu kirletmeyiz. Kendi yaşam döngümüzü de kirletiriz. Modern insanın en büyük yanılgılarından biri, kendisini doğadan ayrı görmesidir. Oysa insan doğanın sahibi değil, onun bir parçasıdır. Bedenimiz toprağın minerallerinden oluşur. Nefesimiz ağaçların armağanıdır. Kanımızın büyük kısmı sudur. Doğaya verdiğimiz ...

  Hayattaki Tıkanıklıklar Bir Son Değil, Yeni Bir Başlangıcın Habercisidir Hayat her zaman planladığımız gibi ilerlemez. Bazen işler yolunda giderken aniden dururuz. İlişkiler biter. İşler çıkmaza girer. Motivasyon kaybolur. Kendimizi sıkışmış, yönünü kaybetmiş ve ilerleyemeyen biri gibi hissederiz. İlk düşüncemiz çoğu zaman şudur: "Her şey bitti." Oysa psikolojik açıdan bakıldığında, birçok tıkanıklık bir son değil; değişimin başladığı noktadır. Krizler Kim Olduğumuzu Sorgulatan Dönemlerdir İnsan, her şey yolundayken kendine çok az soru sorar. Ancak hayat durduğunda zihinde yeni sorular oluşmaya başlar: "Gerçekten istediğim hayat bu mu?" "Neden aynı döngüleri yaşıyorum?" "Beni ne yoruyor?" "Ben aslında neye ihtiyaç duyuyorum?" İşte bu sorular, değişimin ilk adımlarıdır. Çünkü dönüşüm çoğu zaman cevaplarla değil, doğru sorularla başlar. Tıkanıklık Bazen Yavaşlamaya Davettir Modern dünya sürekli ilerlemeyi öğütler. Daha hızlı ol. Daha ço...

  Kendine Güvenini Kaybettiğin Gün Değil, Vazgeçtiğin Gün Kaybedersin Hayatta en çok duyduğum cümlelerden biri şudur: "Eskiden kendime çok güveniyordum." Bu cümleyi duyduğumda aklıma hep aynı soru gelir. Gerçekten özgüvenini mi kaybettin? Yoksa yaşadığın birkaç olay, sana artık güvenemeyeceğine mi inandırdı? Çoğumuz özgüveni doğuştan gelen bir özellik sanıyoruz. Sanki bazı insanlar şanslı doğuyor, bazıları ise hayat boyu kendinden şüphe ederek yaşıyor. Oysa özgüven, doğuştan verilen bir armağan değildir. İnşa edilen bir yapıdır. Ve inşa edilen her şey gibi zaman zaman yıkılabilir. Çocukken yürümeyi öğrenirken defalarca düştük. Kimse bize "Sen yürümek için uygun değilsin." demedi. Biz de kendimize bunu söylemedik. Çünkü düşmenin öğrenmenin bir parçası olduğunu biliyorduk. Sonra büyüdük. Bir sınavı kazanamadık. Bir ilişki bitti. İşimiz istediğimiz gibi gitmedi. Bir hata yaptık. Ve zihnimiz sessizce şu cümleyi kurmaya başladı: "Demek ki ben yeterli değilim." ...

  İnsan En Çok Kendine Yenilir Hayatımız boyunca birçok rakiple karşılaşırız. Bazen bir sınav... Bazen ekonomik zorluklar... Bazen başarısızlık... Bazen de bizi derinden yaralayan insanlar... Çoğu zaman bu dış etkenlerin hayatımızı belirlediğini düşünürüz. Oysa yıllar içinde gördüğüm en önemli gerçek şuydu: İnsan, en çok kendine yenilir. Bu cümle ilk bakışta sert gelebilir. Çünkü hepimiz yaşadığımız olumsuzlukların dışarıdan kaynaklandığını düşünmeye eğilimliyiz. Elbette hayat adil değildir. Hepimiz kayıplar yaşarız, hata yaparız, hayal kırıklıklarıyla karşılaşırız. Bunları inkâr etmek gerçekçi olmaz. Ancak aynı olay karşısında insanların verdiği tepkiler birbirinden çok farklı olabilir. Bir kişi yaşadığı başarısızlığı hayatının sonu olarak görür. Bir başkası ise aynı olayı yeni bir başlangıcın ilk adımı olarak değerlendirir. Olay aynıdır. Değişen şey, insanın zihnidir. Psikolojide düşüncelerimizin duygularımızı ve davranışlarımızı etkilediğini biliyoruz. Bir başarısızlığı "Ben ye...

  Kendimi Nasıl Bulabilirim? İnsan hayatının belli dönemlerinde şu soruya geri döner: "Ben kimim?" "Ne istiyorum?" "Nereye gidiyorum?" Bazen bu sorular bir kriz anında gelir. Bazen sessiz bir boşlukta. Bazen de her şey yolundayken, içten içe hissedilen bir eksiklikte ortaya çıkar. Ve kişi kendini şu cümlenin içinde bulur: "Kendimi kaybettim." Kendini Kaybetmek Aslında Kendinden Uzaklaşmaktır Psikolojik olarak “kendini kaybetmek” çoğu zaman yok olmak değildir. Daha çok kendinden uzaklaşmaktır. Başkalarının beklentileri... Toplumsal roller... Aile yükleri... İlişki kalıpları... Zamanla kişi kendi iç sesini duymamaya başlar. Ve bir gün durduğunda şunu fark eder: "Ben kim olduğumu bilmiyorum." Kendini Bulmak Bir Hedef Değil, Bir Geri Dönüştür Kendini bulmak çoğu zaman yanlış anlaşılır. Sanki dışarıda bir yerde saklı bir “ben” vardır ve bulunmayı bekliyordur. Oysa gerçek süreç farklıdır. Kendini bulmak, yeni bir şey inşa etmek değil; üstünü ...

  Geçmişi Neden Bırakamıyorum? Hepimizin geçmişinde iz bırakan olaylar vardır. Biten ilişkiler... Kaçırılan fırsatlar... Söylenemeyen sözler... Yaşanan hayal kırıklıkları... Bazen yıllar geçmesine rağmen zihnimiz hâlâ aynı anılara döner. Ve kendimize şu soruyu sorarız: "Neden geçmişi bırakamıyorum?" Zaman Geçmesi Her Zaman İyileşmek Demek Değildir Toplumda sık duyduğumuz bir cümle vardır: "Zaman her şeyin ilacıdır." Oysa psikolojik açıdan bakıldığında zaman tek başına yeterli değildir. Çünkü bazı olaylar yalnızca yaşanmaz, sinir sisteminde kayıt altına alınır. Bu nedenle takvim ilerlese bile duygular aynı yoğunlukta kalabilir. Sorun geçmişin geçmemesi değildir. Sorun, yaşanan deneyimin hâlâ tamamlanmamış olmasıdır. Zihin Tamamlanmayan Hikâyeleri Bırakmak İstemez İnsan zihni yarım kalan şeyleri tamamlamaya eğilimlidir. Cevapsız kalan sorular... Kapanmayan ilişkiler... Anlamlandırılamayan olaylar... Beyin bunları tekrar tekrar gündeme getirir. Çünkü zihnin amacı unutm...

  Mutlu Olmak İçin Neden Sürekli Bir Şeyler Başarmam Gerekiyor Gibi Hissediyorum? Bir hedefe ulaşırsınız. Kısa bir süre mutlu hissedersiniz. Sonra yeni bir hedef belirirsiniz. Yeni bir başarı... Yeni bir proje... Yeni bir mücadele... Ve farkında olmadan hayatınız bir sonraki başarıyı kovalamaya dönüşür. Bir süre sonra kendinize şu soruyu sorarsınız: "Neden durup sadece mutlu olamıyorum?" Başarı Güzel Bir Şeydir, Ama Yeterli Değildir Başarmak insan doğasının önemli bir parçasıdır. Üretmek, gelişmek ve ilerlemek insanı canlı hissettirir. Ancak bazı insanlar için başarı bir tercih olmaktan çıkar. Bir ihtiyaç haline gelir. Çünkü başarı artık gelişim için değil, değerli hissetmek için kullanılmaya başlanmıştır. Çocuklukta Öğrenilen Koşullu Değer Bazı çocuklar şu mesajla büyür: "Başarılıysan değerlisin." "İyi not alırsan sevilirsin." "Hata yapmazsan takdir edilirsin." "Güçlü olursan kabul edilirsin." Bu mesajlar açıkça söylenmese bile hissedi...

  Öfkemin Altında Ne Var? Birçok insan öfkeyi problem olarak görür. Öfkelendiğinde kendini suçlar. Sakinleşmeye çalışır. Öfkesini bastırmaya çalışır. Ancak psikoloji bize önemli bir şey söyler: Öfke çoğu zaman asıl duygu değildir. Öfke, daha derinde duran duyguların koruyucu kalkanıdır. Bu yüzden önemli olan öfkeyi susturmak değil, neyin üzerini örttüğünü anlamaktır. Öfke Genellikle İlk Duygu Değildir Birisi sizi kırdığında ilk hissettiğiniz şey çoğu zaman öfke değildir. Önce incinirsiniz. Hayal kırıklığı yaşarsınız. Değersiz hissedersiniz. Reddedilmiş hissedersiniz. Ancak bu duygular savunmasız hissettirdiği için zihin çoğu zaman öfkeye geçer. Çünkü öfke güçlü hissettirir. İncinmişlik ise kırılgan. Bu nedenle birçok insan kırgınlığını değil, öfkesini gösterir. Öfkenin Altında Görülmeme Hissi Olabilir İnsanların en sık yaşadığı duygulardan biri anlaşılmamaktır. Sürekli kendini anlatmaya çalışmak... Duygularının görülmediğini hissetmek... İhtiyaçlarının fark edilmediğini düşünmek......

  İnsanlar Beni Neden Anlamıyor? Hayatınızın bir döneminde mutlaka şu cümleyi kurmuş olabilirsiniz: "Beni kimse anlamıyor." Belki duygularınızı anlattınız ama karşılık bulamadınız. Belki kendinizi ifade etmeye çalıştınız ama yanlış anlaşıldınız. Belki de kalabalıkların içinde bile yalnız hissettiniz. Peki gerçekten insanlar bizi anlamıyor mu? Yoksa anlaşılmak, düşündüğümüzden daha derin bir ihtiyaç mı? Anlaşılmak Bir İhtiyaçtır İnsan yalnızca yemek, su ve barınma ihtiyacı olan bir canlı değildir. İnsan aynı zamanda görülmek ister. Duyulmak ister. Anlaşılmak ister. Çünkü anlaşılmak, insanın varlığının onaylanmasıdır. Birisi bizi gerçekten anladığında sinir sistemimiz rahatlar. Savunmalar azalır. Gerginlik düşer. Ve kendimizi daha güvende hissederiz. Herkes Kendi Hikâyesinden Dinler İletişimde önemli bir gerçek vardır: İnsanlar sizi olduğu gibi değil, kendi deneyimleri üzerinden duyarlar. Aynı cümle farklı insanlarda farklı anlamlar oluşturabilir. Çünkü herkes kendi geçmişi, ya...

  Çok Düşünüyorum Ama Harekete Geçemiyorum, Neden? Yapmanız gereken şeyi biliyorsunuz. Hatta nasıl yapacağınızı da biliyorsunuz. Belki planınızı hazırladınız. Belki defalarca araştırdınız. Belki zihninizde yüzlerce kez prova yaptınız. Ama sıra harekete gelince bir şey oluyor. Başlayamıyorsunuz. Ve zaman geçtikçe şu soru ortaya çıkıyor: "Bu kadar düşünüyorsam neden yapamıyorum?" Sorun Bilgi Eksikliği Değil Birçok insan harekete geçememesinin sebebini bilgi eksikliği sanır. Bir kurs daha alır. Bir kitap daha okur. Bir video daha izler. Bir plan daha yapar. Ancak çoğu zaman sorun bilgi değildir. Sorun, sinir sisteminin harekete geçmeyi güvenli bulup bulmamasıdır. Beyin Değil, Sinir Sistemi Karar Verir Mantığınız bir işe başlamanız gerektiğini söyleyebilir. Ama sinir sisteminiz risk algılıyorsa bedeniniz fren yapar. Çünkü insan yalnızca düşündüğü şekilde değil, hissettiği güven kadar hareket eder. Eğer başarısızlık, eleştirilme, reddedilme veya hata yapma ihtimali tehdit gibi alg...

  Neden Sürekli Aynı Tip İnsanları Hayatıma Çekiyorum? Bir ilişkiniz biter. Aradan zaman geçer. Yeni bir insan hayatınıza girer. Başlangıçta her şey farklı görünür. Ancak bir süre sonra kendinizi tanıdık duyguların içinde bulursunuz. Yine anlaşılmadığınızı hissedersiniz. Yine fazla fedakârlık yapan taraf olursunuz. Yine terk edilme korkusu yaşarsınız. Yine aynı hayal kırıklıkları ortaya çıkar. Ve sonunda şu soru akla gelir: "Neden sürekli aynı tip insanları hayatıma çekiyorum?" Sorun İnsanlar Değil, Tanıdıklık Hissi Olabilir Çoğu insan çekildiği kişilerin tamamen tesadüf olduğunu düşünür. Oysa psikoloji bize farklı bir şey söyler. İnsanlar her zaman kendileri için en sağlıklı olanı seçmez. Çoğu zaman kendilerine en tanıdık geleni seçerler. Beyin için tanıdık olan şey her zaman güvenli değildir. Ama öngörülebilirdir. Ve sinir sistemi öngörülebilir olanı tercih eder. Çocuklukta Öğrendiğimiz Sevgi Haritası Bir çocuk sevgiyi nasıl deneyimliyorsa, zihninde bir ilişki haritası oluş...

  Kendime Neden Güvenemiyorum? Hayatınız boyunca birçok başarı elde etmiş olabilirsiniz. Zor zamanların üstesinden gelmiş, önemli kararlar vermiş, birçok engeli aşmış olabilirsiniz. Ama yine de bazı anlarda içinizden şu ses yükselebilir: "Ya yeterince iyi değilsem?" "Ya başarısız olursam?" "Ya yanlış karar verirsem?" İşte özgüven eksikliği çoğu zaman böyle görünür. Dışarıdan güçlü görünen birçok insan, iç dünyasında sürekli kendinden şüphe edebilir. Özgüven Doğuştan Gelmez, İnşa Edilir Çoğu insan özgüveni doğuştan gelen bir özellik sanır. Oysa özgüven, çocuklukta ve yaşam boyunca oluşan deneyimlerin sonucudur. Bir çocuk hata yaptığında destekleniyorsa, fikri önemseniyorsa ve duyguları görülüyorsa şu mesajı öğrenir: "Ben değerliyim." "Deneyebilirim." "Yanlış yapmam beni değersiz yapmaz." Bu mesajlar zamanla kişinin kendine olan güveninin temelini oluşturur. Sürekli Eleştirilen Çocuk Kendinden Şüphe Etmeyi Öğrenebilir Çocuklukta...

  Çocukluğum Yetişkinliğimi Nasıl Etkiliyor? Birçok insan yetişkinlikte yaşadığı sorunların yalnızca bugünkü olaylardan kaynaklandığını düşünür. Ancak psikoloji bize farklı bir şey söyler: Yetişkinlikte yaşadığımız birçok duygu, ilişki ve davranış biçimi çocuklukta atılan temeller üzerinde şekillenir. Çünkü çocukluk yalnızca geçmişte yaşanmış bir dönem değildir. Çocukluk, bugün dünyayı nasıl gördüğümüzü belirleyen görünmez bir haritadır. Çocukluk Geçmişte Kalmaz Bir çocuk büyür, bedeni değişir, yıllar geçer. Fakat çocuklukta öğrenilen birçok duygu ve inanç sinir sisteminde yaşamaya devam eder. Çocukken yaşadığımız deneyimler beynimize şu soruların cevaplarını öğretir: "Dünya güvenli bir yer mi?" "İnsanlara güvenebilir miyim?" "Sevilmeye değer miyim?" "Hata yaptığımda ne olur?" Bu soruların cevapları çoğu zaman yetişkinlikteki davranışlarımızın temelini oluşturur. Çocuklukta Öğrenilenler Yetişkinlikte Otomatikleşir Çocuklukta öğrenilen birçok şey ...

  Neden Sürekli Kaygılanıyorum? Sabah uyandığınızda içinizde belirsiz bir sıkıntı hissi oluyor mu? Her şey yolunda görünmesine rağmen zihniniz sürekli olumsuz senaryolar mı üretiyor? Henüz gerçekleşmemiş olaylar için saatlerce düşünüyor, kendinizi sürekli tetikte hissediyor musunuz? Eğer cevabınız evetse yalnız değilsiniz. Modern dünyada insanların en sık yaşadığı psikolojik sorunlardan biri sürekli kaygı halidir. Ancak çoğu kişi kaygının neden ortaya çıktığını tam olarak bilmez. Kaygı Düşmanınız Değildir Kaygı çoğu zaman yanlış anlaşılır. İnsanlar kaygıyı ortadan kaldırılması gereken bir problem olarak görür. Oysa kaygı, beynin ve sinir sisteminin sizi korumaya çalışırken verdiği doğal bir tepkidir. Beyin sürekli şu soruyu sorar: "Güvende miyim?" Eğer bu soruya net bir "evet" cevabı alamıyorsa, olası tehlikeleri önceden tahmin etmeye çalışır. İşte kaygı tam da burada ortaya çıkar. Beyin Neden Sürekli Kötü Senaryolar Üretir? İnsan beyni hayatta kalmak için evrimleşm...

  Bir Süre Hiçbir Şey Olmak Zorunda Kalmamak: Sadece Var Olabilmek Bazen insanın en derin ihtiyacı, daha fazlası olmak değildir. Daha çok başarmak, daha çok ilerlemek, daha çok yetişmek değildir. Bazen en temel ihtiyaç şudur: Hiçbir şey olmak zorunda kalmadan sadece var olabilmek. Sürekli Olma Halinin Yorgunluğu Modern insan çoğu zaman “olma” baskısı altında yaşar. Başarılı olmalı. Güçlü olmalı. Üretken olmalı. Doğru olmalı. Hızlı olmalı. Bu “olmalıyım” listesi uzadıkça, insanın kendi varlığı geri planda kalır. Ve bir süre sonra kişi şunu fark eder: Sürekli bir şey olmaya çalışırken, sadece “olan” kısmını unutmuştur. Var Olmanın Basit Ama Derin Hali Oysa var olmak, en temel deneyimdir. Bir ağacın rüzgârda sallanması gibi… Bir suyun akışı gibi… Bir kuşun sadece uçması gibi… Hiçbir amaç yüklenmeden, sadece gerçekleşen bir varlık hali. İnsan da bazen buna ihtiyaç duyar: Sadece nefes almaya. Sadece duymaya. Sadece görmeye. Sadece olmaya. Duyuların Sessiz Mutluluğu Bir süre hiçbir şeye ...

  Olumsuzluklar İçinde Modern Dünyada Kendini Aramak Modern dünya, insanı aynı anda hem daha özgür hem de daha kaybolmuş hale getiren bir yapı sunar. Bir yandan sınırsız seçenekler, bilgiye erişim, kariyer fırsatları ve sosyal bağlantılar vardır. Diğer yandan sürekli bir karşılaştırma, hız baskısı, anlam kaybı ve içsel boşluk hissi de aynı sistemin içinde büyür. Bu ikilik, günümüz insanının en temel psikolojik deneyimlerinden birine dönüşmüştür: “Ben kimim ve nereye aitim?” Modern Dünya: Sürekli Uyarılan Sinir Sistemi İnsan zihni, binlerce yıl boyunca daha yavaş, daha sınırlı ve daha doğal bir çevreye uyumlanarak gelişti. Ancak modern yaşam, sinir sistemini sürekli uyaran bir yapıya sahiptir. Bildirimler, sosyal medya akışı, haberler, iş temposu ve sürekli değişen beklentiler… Tüm bunlar bedenin “tehdit var” sinyalini sık sık aktive eder. Bu durum uzun vadede şu sonuca yol açar: İnsan dış dünyaya daha çok odaklanırken, iç dünyadan uzaklaşır. Olumsuzlukların İçinde Kimlik Arayışı Mo...

  Hatalar Güvenli Bağlanmanın Bir Parçasıdır, Bir Sorun Değil Toplumda “hata” kelimesi çoğu zaman olumsuz bir anlam taşır. Başarısızlık, eksiklik, yetersizlik gibi etiketlerle birlikte düşünülür. Oysa gelişim psikolojisi ve bağlanma teorisi açısından bakıldığında hata, sandığımızdan çok daha farklı bir yere sahiptir: Hata bir bozulma değil, gelişimin doğal bir parçasıdır. Hatta güvenli bağlanmanın en önemli göstergelerinden biridir. Güvenli Bağlanma Hata ile Değil, Tepki ile Şekillenir Bir çocuk için en temel ihtiyaçlardan biri güvenli bağlanmadır. Güvenli bağlanma, çocuğun hata yapabildiği ama ilişkiden kopmadığı bir ortamda gelişir. Yani mesele hatanın olmaması değildir. Mesele, hata olduğunda ne olduğudur. Çocuk hata yaptığında cezalandırılmıyor, aşağılanmıyor ya da sevgiden mahrum bırakılmıyorsa; sinir sistemi şu mesajı alır: “Yanlış yapabilirim ama güvendeyim.” Bu mesaj, psikolojik dayanıklılığın temelidir. Hata Beynin Öğrenme Dilidir Nörobilim açısından hata, öğrenmenin en ön...

  Ağız İlk Bağlanma Alanıdır: Çocuk Sadece Yemek Yemez, Dünyayla Bağ Kurar Bir bebeğin dünyayla ilk teması düşündüğümüzden çok daha derindir. Çoğu insan ağızı yalnızca beslenme organı olarak görür. Oysa nörobilim ve gelişim psikolojisi açısından bakıldığında ağız, bebeğin ilk ilişki kurma alanıdır. Çocuk sadece yemek yemez. Hisseder, bağ kurar, güven geliştirir ve dünyayı tanır. İlk Bağ: Beslenmeden Daha Fazlası Bir bebek için emme eylemi yalnızca fiziksel bir ihtiyaç değildir. Aynı zamanda ilk yatıştırılma deneyimidir. Anne sütü veya biberon, sadece besin değil; temas, sıcaklık, ritim ve güven duygusu taşır. Bebek bu süreçte şunu öğrenir: “Dünya bana iyi geliyor mu, gelmiyor mu?” Bu sorunun cevabı ağız üzerinden verilir. Oral Dönem: Dünyayı Ağızla Tanımak Gelişim psikolojisinde Freud’un tanımladığı oral dönem, bebeğin dünyayı ağız yoluyla keşfettiği evreyi ifade eder. Bebek için nesneler sadece görülmez, aynı zamanda ağıza götürülerek “anlaşılır.” Bu süreç yalnızca merak değil, ay...

  Çocuklar Dinlemez, Hissederler Ebeveynler çoğu zaman çocuklarının onları dinlemediğinden şikâyet eder. “Kaç kere söyledim.” “Anlatıyorum ama anlamıyor.” “Beni hiç dinlemiyor.” Oysa burada gözden kaçan temel bir gerçek vardır: Çocuklar her zaman dinlemez, ama her zaman hisseder. Çocuklukta Dil Değil, Duygusal İklim Öğrenilir Bir çocuk için kelimeler önemli değildir demek doğru olmaz. Ancak kelimelerden daha güçlü bir şey vardır: duygusal atmosfer. Evin içinde söylenenler ile hissedilenler arasında fark varsa, çocuk her zaman hissedileni öğrenir. Çünkü çocuk beyni hayatta kalma odaklı çalışır. Ve hayatta kalmak için önce güvenliği, sonra anlamı arar. Çocuklar Söyleneni Değil, Sinir Sistemini Okur Çocuklar ebeveynlerinin yalnızca sözlerini değil, beden dilini, ses tonunu ve duygusal durumunu da algılar. Bir anne “iyiyim” dediğinde ama içten içe kaygılıysa, çocuk çoğu zaman söze değil, kaygıya tepki verir. Bir baba “sakin ol” dediğinde ama kendisi gerginse, çocuk sakinliği değil gerg...

  Aile Ortak Bir Nörondur: Çocuk, Anne ve Babanın Yaşayan Yansımasıdır Bir çocuğu anlamak istiyorsanız yalnızca çocuğa bakmanız yeterli değildir. Çünkü çocuk, boş bir sayfa olarak büyümez. Onun davranışları, duyguları, korkuları, güçlü yönleri ve ilişki kurma biçimi; içinde büyüdüğü aile sisteminin izlerini taşır. Bu nedenle psikoloji yalnızca bireyi değil, bireyin ait olduğu sistemi de inceler. Çünkü aile bir grup insan değil, birbirine bağlı yaşayan bir organizmadır. Adeta ortak çalışan bir nöron ağı gibidir. Çocuk Sadece Genleri Değil, Duyguları da Miras Alır Anne ve baba çocuğa yalnızca fiziksel özelliklerini aktarmaz. Aynı zamanda dünyayı algılama biçimlerini de aktarırlar. Eğer evde sürekli kaygı varsa, çocuk dünyanın tehlikeli bir yer olduğu mesajını alabilir. Eğer evde sevgi koşullu veriliyorsa, çocuk değerli olmak için sürekli bir şeyler başarması gerektiğine inanabilir. Eğer evde duygular konuşulmuyorsa, çocuk kendi duygularını bastırmayı öğrenebilir. Bu aktarımlar çoğu z...

  Öfke Bir Anda Ortaya Çıkmaz: Birikimin Sesidir Birçok insan öfkenin aniden ortaya çıktığını düşünür. Bir söz söylenir, bir hata yapılır, bir tartışma yaşanır ve kişi öfkelenir. Oysa psikolojik açıdan bakıldığında öfke çoğu zaman o anda doğmaz. Sadece o anda görünür hale gelir. Çünkü öfke genellikle tek bir olayın değil, zamanla biriken duyguların sonucudur. Son Damla Bardaktan Taşan Su Değildir Hepimiz şu cümleyi duymuşuzdur: "Bu kadar küçük bir şeye neden bu kadar sinirlendin?" Aslında kişi çoğu zaman o küçük olaya sinirlenmemiştir. Görülmediği anlara... Duyulmadığı zamanlara... İçine attığı hayal kırıklıklarına... Söyleyemediği kırgınlıklara... Defalarca ihmal edilen ihtiyaçlarına tepki vermektedir. Son olay yalnızca bardağı taşıran son damladır. Bastırılan Her Duygu Kaybolmaz Birçok insan huzuru korumak için duygularını bastırmayı öğrenir. Kırılır ama susar. Üzülür ama belli etmez. Hayal kırıklığı yaşar ama devam eder. Zamanla bu duyguların geçtiğini düşünür. Oysa bastır...

Çocuklukta Duyduğunuz Kelimeler, Yetişkinlikte Kurduğunuz Cümlelere Dönüşür Bir çocuğun dünyaya geldiğinde sahip olduğu ilk dil kelimeler değildir. İlk dil; hislerdir, bakışlardır, ses tonlarıdır ve tekrar eden mesajlardır. Bir çocuk, kendisi hakkında ne düşüneceğini büyük ölçüde çevresindeki insanların ona nasıl konuştuğundan öğrenir. Çünkü çocukluk döneminde beynimiz yalnızca bilgi toplamaz; aynı zamanda kim olduğumuza dair bir harita oluşturur. Bu nedenle çocukken duyduğumuz birçok cümle, yıllar sonra kendi iç sesimiz haline gelir. İç Sesimizin Kaynağı Nereden Gelir? Yetişkin olduğumuzda gün boyunca zihnimizden binlerce düşünce geçer. Bazıları destekleyicidir: "Başarabilirim." "Hata yapmam normal." "Tekrar deneyebilirim." Bazıları ise yıkıcıdır: "Yeterince iyi değilim." "Kesin başarısız olacağım." "Beni kimse gerçekten sevmez." Bu düşüncelerin önemli bir kısmı bize ait değildir. Bunlar, çocukluk yıllarında tekrar tekrar duy...

  Konuşmak mı, Harekete Geçmek mi? Sinir Sisteminin Gizli Oyunu Günümüzde birçok insan ne yapması gerektiğini biliyor. Daha sağlıklı beslenmek, spor yapmak, yeni bir işe başlamak, kitap yazmak, ilişkisini düzeltmek veya hayatında değişiklik yapmak istiyor. Hatta bu konular hakkında saatlerce konuşabiliyor. Ancak çoğu zaman bilgi davranışa dönüşmüyor. Peki neden? Sorun çoğu zaman motivasyon eksikliği değildir. Sorun, sinir sisteminin eyleme hazır olup olmamasıdır. Beyin Bilmek İçin, Sinir Sistemi Yapmak İçin Çalışır Birçok kişi değişimin yalnızca zihinsel bir karar olduğunu düşünür. Oysa nörobilim bize farklı bir şey söylüyor: İnsanlar düşündükleri için değil, sinir sistemlerinin izin verdiği ölçüde hareket ederler. Bir hedef belirlemek beynin görevidir. Ancak o hedef doğrultusunda adım atabilmek için sinir sisteminin kendini güvende hissetmesi gerekir. Sinir sistemi tehdit algıladığında, en iyi fikirler bile davranışa dönüşemez. Sürekli Konuşmak Neden Rahatlatır? İlginç bir şekilde...

  Ailemizden Sadece Göz Rengimizi Değil, Sinir Sistemimizi de Miras Alıyor Olabilir Miyiz? Çoğumuz ailemizden fiziksel özellikler aldığımızı biliriz. Göz rengimiz, boyumuz, yüz hatlarımız ve hatta bazı sağlık eğilimlerimiz genetik mirasımızın bir parçasıdır. Peki ya korkularımız? Kaygılarımız? Stres karşısında verdiğimiz tepkiler? Öfke kontrolündeki zorluklarımız? Bunlar da ailemizden bize geçmiş olabilir mi? Bilim insanları uzun yıllardır bu sorunun cevabını araştırıyor. Elde edilen bulgular ise oldukça dikkat çekici: İnsanlar sadece genlerini değil, sinir sistemiyle ilgili bazı eğilimleri ve stres kalıplarını da nesilden nesile aktarabiliyor olabilir. Sinir Sistemimiz Hayata Nasıl Tepki Vereceğimizi Belirler Sinir sistemi, yalnızca vücudumuzu yöneten biyolojik bir mekanizma değildir. Aynı zamanda dünyayı nasıl algıladığımızı da belirler. Bir insan küçük bir sorun karşısında sakin kalabilirken, başka biri aynı durumda yoğun kaygı yaşayabilir. Bazıları eleştiriyi gelişim fırsatı ol...